ايرج افشار
437
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
راه يافت در همان روز چاكر را به كهين فرزند خود جناب جلالتمآب اجلّ عالى آقاى ميرزا محمّد اسمعيل رئيس خزانهء مباركه دام اجلاله العالى ( آقاى امين الملك ) [ 3 ] سپرد كه ليلا و نهار [ ا ] در خانه و خزانه از حضورش غايب نشوم . روزانهء ديگر امر فرمود كه صورت عملكرد گمركخانههاى محروسهء ايران را كتابچه نوشته اطلاعات خود را ظاهر سازد . چاكر كتابچه كه در معاملهء ئيلانئيل 1299 اصلا فرعا به انضمام تومانى صد دينار بعد از وضع ماليات بندرعباس كه از حشو عمل كتابچه موضوع مىشود مشخص گرديد كه هر قسطى شصت هزار تومان كمتر يا زياده تعيين نمود . در سنهء مزبور گمركخانههاى خط فارس الى بندر عباس به انضمام ماليات بندرعباس به جناب صاحبديوان اجاره داده بودند علاوه از بابت تومانى صد دينار و به اسم پيشكش دو هزار و پانصد تومان كه كلا بوده باشد واگذار شده و عمل ئيلانئيل خط فارس از اين قرار و مأخذ ختم شد . در اواخر معاملهء ئيلانئيل به عرض رسيد كه اگر شخص امينى از جانب ديوان هميون اعلى مأمور به ضبط گمركخانههاى خط فارس از دار الخلافهء باهره الى بندرعباس شود و از روى دقت و بصيرت عمل آن حدود را ضبط نمايد [ 4 ] تفاوت كلّى از جهت ديوان اعلى حاصل خواهد شد . جناب مؤتمن السلطان سعد الملك را با كتابچهء دستور العمل مفصّل مأمور و اين چاكر را نيز به اسم سررشتهدارى گمركخانههاى محروسه در خدمت جناب معظم اليه مأمور و مخارج سفر را از اكل و شرب و عليق حيوان و كرايه و مواجب نوكر نقد به خزانهء مباركه محوّل فرموده دريافت گرديد . به تاريخ دوشنبه بيست و پنجم شهر صفر المظفّر از دار الخلافه به آستانهء حضرت عبد العظيم عليه السّلام روانه شده دو روز در آستانهء مباركه جهت تهيهء اسبان توقف ، صبح يوم چهارشنبه بيست و هفتم متوكلا على اللّه روانه گرديده عصر روز مذكور وارد قريهء زيان شده . يوم پنجشنبه بيست و هشتم به واسطهء روز عزيز و كثرت بارندگى لنگ نموده